Нұсқау: Құрметті оқушы! Төменде молярлық концентрация тақырыбына арналған 10 тапсырма берілген. Оларды мұқият оқып, әр тапсырмаға толық жауап беріңіз. Есептерді шығарғанда формулаларды дұрыс қолдануға, өлшем бірліктерге назар аударыңыз. Жауаптардың негіздемесін көрсету маңызды. Жұмыстың соңында өз жауаптарыңызды тексеріңіз.
1-тапсырма. Анықтама.
Ерітіндінің молярлық концентрациясы дегеніміз не? Оның өлшем бірлігін және негізгі формуласын жазыңыз.
2-тапсырма. Формуланы қолдану.
Егер 2 литр ерітіндіде 0,5 моль натрий хлориді (NaCl) ерітілген болса, ерітіндінің молярлық концентрациясын (C) есептеңіз.
3-тапсырма. Зат мөлшерін табу.
Концентрациясы 1,5 моль/л калий гидроксидінің (KOH) 0,4 литр ерітіндісіндегі KOH зат мөлшерін (n) табыңыз.
4-тапсырма. Көлемді табу.
Концентрациясы 0,2 моль/л күкірт қышқылының (H2SO4) ерітіндісінде 0,1 моль зат бар. Осы ерітіндінің көлемін (V) есептеңіз.
5-тапсырма. Массадан зат мөлшеріне өту.
9 грамм глюкоза (C6H12O6) 500 мл (0,5 л) суда ерітілді. Алынған ерітіндінің молярлық концентрациясын табыңыз. (M(C6H12O6) = 180 г/моль)
6-тапсырма. Есепті шығару жоспары.
Массасы 5 грамм, концентрациясы 0,1 моль/л кальций хлоридінің (CaCl2) ерітіндісінің көлемін табу үшін қандай қадамдарды орындау керек? Толық есепті шығармай, тек қадамдарды тізбектеп жазыңыз. (M(CaCl2) = 111 г/моль)
7-тапсырма. Графиктік талдау.
Төмендегі кестеде бір заттың әртүрлі көлемдегі ерітінділеріндегі зат мөлшері көрсетілген. Кестені толтырып, концентрацияны есептеңіз. Концентрация тұрақты ма? Нәтижелерді талдаңыз.
Ерітінді көлемі, V (л) | Зат мөлшері, n (моль) | Концентрация, C (моль/л) |
0,5 | 0,25 |
|
1,0 | 0,50 |
|
2,0 | 1,00 |
|
4,0 | 2,00 |
|
Талдау: _________________________________________________________
8-тапсырма. Шартты есеп.
Екі ыдыста бірдей массада тұз (NaCl) бар. Бірінші ыдыстағы тұз 1 литр суда, ал екіншісінде 2 литр суда ерітілді. Қай ерітіндінің концентрациясы жоғары болады? Неліктен? Жауабыңызды негіздеңіз.
9-тапсырма. Есепті теңдеу арқылы шығару.
Концентрациясы 2 моль/л азот қышқылының (HNO3) ерітіндісінің қандай көлемін алу үшін, 0,5 моль HNO3 қажет болады? Есепті C = n / V формуласын түрлендіру арқылы шығарыңыз.
10-тапсырма. Шығармашылық тапсырма.
Сіз химия зертханасының көмекшісісіз. Сізге концентрациясы дәл 0,25 моль/л 2 литр көлемдегі калий карбонаты (K2CO3) ерітіндісін дайындау тапсырылды. Оны қалай дайындайтыныңызды қадамдар түрінде сипаттаңыз. Қанша грамм K2CO3 өлшеу керек? (M(K2CO3) = 138 г/моль). Өлшеу мен дайындау процесін сипаттаңыз.
Жауаптар және бағалау критерийлері
Мақсат: Оқушы ерітіндінің молярлық концентрациясына есептер шығара алады.
Жалпы балл: 10.
Бағалау критерийлері
Тапсырма № | Макс. балл | Бағалау критерийі (1 балл қалай беріледі) |
1 | 1 | Анықтама дұрыс (ерітіндінің 1 литріндегі еріген заттың моль саны), өлшем бірлігі (моль/л) және формуласы (C = n/V) толық жазылған. |
2 | 1 | Формула C = n/V дұрыс қолданылып, C = 0,5 моль / 2 л = 0,25 моль/л дұрыс есептелген. |
3 | 1 | Формула n = C V дұрыс қолданылып, n = 1,5 моль/л 0,4 л = 0,6 моль дұрыс есептелген. |
4 | 1 | Формула V = n / C дұрыс қолданылып, V = 0,1 моль / 0,2 моль/л = 0,5 л дұрыс есептелген. |
5 | 1 | 1) Глюкозаның зат мөлшері n = m/M = 9г / 180 г/моль = 0,05 моль дұрыс табылған. 2) Концентрация C = n/V = 0,05 моль / 0,5 л = 0,1 моль/л дұрыс есептелген. |
6 | 1 | Қадамдар дұрыс тізбектелген: 1) CaCl 2 зат мөлшерін табу: n = m/M. 2) Көлемді табу: V = n / C. Сандық мәндерді қоймай, тек логикалық қадамдар көрсетілген. |
7 | 1 | 1) Кесте дұрыс толтырылған (барлық үш бағанда C = 0,5 моль/л). 2) Талдауда концентрация тұрақты (0,5 моль/л) екені, себебі n және V пропорционал өзгеретіні айтылған. |
8 | 1 | 1) Бірінші ерітіндінің концентрациясы жоғары деген дұрыс жауап. 2) Себебі: масса бірдей болса, зат мөлшері (n) бірдей, бірақ көлем (V) әртүрлі. C = n/V формуласы бойынша көлем кіші болған сайын концентрация үлкен болады. |
9 | 1 | 1) Формула дұрыс түрлендірілген: V = n / C. 2) Сандық есеп дұрыс орындалған: V = 0,5 моль / 2 моль/л = 0,25 л. |
10 | 1 | 1) Керекті зат мөлшері дұрыс есептелген: n = C V = 0,25 моль/л 2 л = 0,5 моль. 2) Керекті масса дұрыс есептелген: m = n M = 0,5 моль 138 г/моль = 69 грамм. 3) Дайындау процедурасы негізгі қадамдарды (тарта отырып өлшеу, ыдысқа салу, толық еріту, көлемді белгіге дейін толтыру) қамтиды. |
Ескерту: Әр тапсырма 1 баллдан. Есептеу қатесі, формуланы қате қолдану, өлшем бірлігін көрсетпеу жағдайында балл толық берілмейді немесе алынады.